ENERJİ ÜRETİMDE BİOKÜTLE KULLANIMIN ÇEVRESEL VE = EKONOMİK BOYUTUNUN ANALİZİ

* Yakup İÇİNGÜR = ** İhsan BATMAZ

ÖZET

Çağımızda, en önemli sorunların başında enerji problemi gelmektedir. İnsanoğlunun yaşam standartları, enerji gereksinimi hızlı bir şekilde artmıştır. Günümüzde, yeni ve yenilenebilir enerji kaynakların= 5;n bulunması ve bunların kullanılabilir şekle dönüştürülmesi tüm insanlığın ortak amacı haline gelmiştir.

Bu çalışmada, ticari olmayan enerji kaynaklarından olan biokütle (Biomass) enerjisinin önemine değinilmiş ve biokütlenin elde edil= me yöntemleri, kimyasal formasyonu, kullan= 5;m alanı, çevresel etkileri ve ekonomik boyutu incelenmiştir.=

Anahtar Kelimeler: Biokütle, Alternatif enerji

ABSTRACT

Prior= ity problems of the ours Century is perhaps the firs= t is Energy. The life standard of the human being has been to need saving very m= uch energy. Today, to be present a new and to renewable energy sources and returning of them for be using is common object of the all human being.

The importance of the don’t commercal Biomass energy has been procedured = and the method of to be get, The chemical performanc= e, the using Area, the effect to the environmental and the economical dimension of= the biomass energy has been presented.

Key Words : Bioma= ss, Alternative energy

1. GİRİŞ= ;

Yerküre, ilk oluştuğu zamandan bu yana çeşitli enerji kaynaklar= 05; içermektedir. Başlangıçta sahip olduğu büyük ısı enerjisinin çoğunu, soğuyarak kaybetmiştir. Buna karşın yine de iç kısmın= da büyük bir enerji vardır. Dünyanın oluşumundan= bu yana dönmesi nedeniyle çok büyük bir kinetik enerjiye sahiptir ancak bugün bundan yararlanma olanağımız yoktu= r. Dünya, başlangıçtan beri, güneşten sür= ekli olarak elektromanyetik enerji almakta ve bu enerji bitkiler ve diğer canlılar tarafından depo edilmektedir. Milyonlarca yıldan bu yana canlılar tarafından tutulan enerji, kömür, petrol = ve doğal gaz yataklarında depo edilmiş olarak korunmakta olup bunlara “Fosil Yakıtlar” adı verilmiştir. Bu yataklarda depo edilmiş kimyasal enerji, bugün ısı enerjisine çevrilerek kullanılmakta ve bu nedenle kaynaklar çok hızlı bir şekilde tüketilmektedir. Yeni güncel bitkilerin depoladıkları enerji, harcanan enerjiden çok daha az olmaktadır. Bu sebeple insanlar, rüzgar, akarsu, güneş, jeotermal, biokütle ve nükleer enerji gi= bi başka enerji türlerini kullanma yolarına gitmişlerdir. = Her geçen gün yeni enerji kaynaklarının varlıklar= 05; araştırılmaktadır.

Gazi üniversitesi , Teknik Eğitim Fakültesi,Makine Bölümü,Otomotiv Dalı Anabilim 06500 Beş= ;evler/Anakar/Türkiye

* ykp@gazi.edu.tr=

** ibatmaz@gazi.edu.tr

Sanayide olduğu kada= r, tarımda da en önemli girdi enerjidir. Yeterli enerjiye= sahip olmadan, üretimi artırarak sürdürmek oldukça zordur. Ülkemizde tar= 05;mda tüketilen enerjinin yaklaşık %80 ısı enerjisi şeklinde, odun, tezek ve kömürden sağlanmaktadır. Bunda da organik kökenli tezek ve odunun payı çok büyüktür (4) .

Türkiye’de biomass ile ilgili araştırmalara, önce= leri akademik düzeyde olmak üzere, 1963 yılında başlanmıştır. Uygulamaya yönelik ilk düzenli çalışma, 1963 yılında Eskişehir TOPRAK-SU Araştırma Enstitüsü’nde yapılmışt&= #305;r. Bunu, TÜBİTAK’ın desteği ile = 1964-1967 yılları arasında A.Ü. Ziraat Fakültesi’nde yürütülen çalışmalar izlemiştir. Daha sonra ara verilen çalışmalar, 1980 yılında yenid= en hız kazanmıştır. Konu ile ilgili olarak TOPRAK-SU Genel Müdürlüğü, Üreticiye ulaştırıl= an uygulamaya dönük çalışmalarını günümüzde başarı ile sürdürmektedir (5).

2. BİOKÜTLE KULLANIMIN TARİHÇESİ

Yakın zamana kadar yakıtın tarihçesini esas olarak bio yakıtın tarihçesi oluşturma= kta idi. Kaplıcalarda ve deniz kıyısında bulunan ve yüzeyde görünen az miktardaki kömür 17. yüzyıla kadar en önemli biokütle enerji kaynağ= 5; olmuştur (6). Aynı şey aydınlatma amacıyla kat= 5; hayvansal yağ kandillerinde de kullanılmaktaydı. 1990 yılında dünyanın birincil enerji tüketimi 8.4 GTEP⁽¹⁾ olup, bunun 1.6 GTEP kadarı yenilenebilir kaynaklardan karşılanmıştır. Bu yenilenebilir kaynaklar, biomass, hidrolik, güneş, rüzgar, deniz, jeotermal enerjile= rdir.biokütle enerjisi, güneş enerjisi alt birimi olarak da görülmektedir. 1990 yılında dünyada tükenebil= en biokütle enerji miktarı, uluslararası sivil toplum kuruluşlarından olan biokütle kullanan uluslar topluluğu (BUN) verilerine göre 1083 MTEP⁽²⁾ ve Dünya Enerji Kon= seyi (WEC) raporlarına göre 1051 MTEP, Birleşmiş Milletler istatistiklerine göre 880 MTEP olmuştur. Kısacası, yenilenebilir enerji kullanımın %55-67= .6 kadarı, yani yarısından çoğu biokütle kayna= ktan sağlanmıştır (4). Şekil 1’de Dünyada tüketilen toplam enerjinin türlere göre dağılımı görülmektedir.

<= /span>Şekil 1. Dünya enerji tüketiminde biokütlenin yeri (7).

<= /p>

3. GÜNEŞ ENERJİSİ ÇEVRİMİ İLE BİOKÜTLE ELDE EDİLMESİ

Biokütle indirekt güneş enerjisi türevleri arasına da yerleştirilmek= tedir. Enerjisi alınan biokütle, kısmen de olsa güneş enerjisinden almış olduğu enerjiyi depol= ar.Karbon , hidrojen ve oksijen tüm geleneksel yakıtların ana maddesid= ir. Nükleer reaktördeki yakıt tümüyle farklı bir yöntemle ısı üretir (8).

1) = olarak tG= TEP =3D giga ton petrol

2)&n= bsp; ²⁾ MTEP =3D mega ton petrol

Yakıt, oksijen kombinasyon= un bir enerji deposudur ve enerji, yakıt yandığı zaman ısı olarak tüketilir. Doğal çürümelerde benzer bir oksidasyon prosesidir ve karbondioks= it ve su açığa çıkar, ancak pros= es orada bitmez (9). Doğal dönüşümü tamamlar, enerjiyi daha çok yakıt ve oksijen üretmek üzere geri bırakır. Bu mekanizmaya fotosentez denir. Bu fotosentez olayı= ;nda bitki etrafındaki karbondioksit ve suyu alır, güneşten almış olduğu ışık enerjisinin kullanarak sebze yapımında kullanılan şekere, nişastaya veya selüloza çevirir. Fotosentezin temel özelliği CO_=
2 ve H₂O’nun ışık etkisi altında karbonhidrata ve oksijene dönüşmesidir. Işık, yeşil pigment klorofil tarafından emildiğinde, enerjiyi su moleküllerini ayırmada kullanır (10).

&= nbsp;

&= nbsp; 2H₂O + enerji = O₂ + 4H⁺ + e4^-

&= nbsp;

Bu ürünlerin il= ki serbest kalan oksijen gazıdır. Diğer ürünler iki hidrojen atomları parçalarına ayrılır ( e^- bir atomdan bir elektron ayrılmas= ı anlamındadır ve H⁺ kalan anlamına gelir. Burada güneş ışığının rolü biter ). H⁺ ve e^-, farklı moleküller zinciri boyunca geçen, taşınan enerji NADP olarak bilinen bir bileşik olarak sona erer, böylece NADPH_{2<=
/sub>
olur. Bu aşama sırasında enerjinin bir kısmı ATP
olarak isimlendirilen bir madde formunda kullanılır (11).}

NADPH₂ ve ATP adlı iki molekül hidrojen ve enerjiyi taşıyan taşıyıcılardır ve işlemin ikinci aşaması olan CO₂ kullanarak karbonhidrat üretimine izin verir.

&= nbsp;

&= nbsp; 4H⁺ + 2CO₂ = 2( CH₂O)

Bu karanlık bi= r prosestir, ışık enerjisinin doğrud= an olmayan girişine gerek vardır. Sonuçta, NADP (ekstra hidrojenleri olmaksızın ) ve ATP’yi meydana getiren tüm prosesi tekrarlayan dönüşümü yaparlar. Yeryüzündeki tüm bitkiler tüm bitkiler bu prosesle forma sokulur, atmosferdeki CO , bitkilerce her 300 yılda dönüştürülür ve oksijenin tümü her = 2000 yılda fotosentezle dönüşümü sağlanır (12).

Bir hektarlık = arazi için, güneş radyasyonu tarafından araziye verilen yıllık enerji miktarının 1000 kWhm^-2 y<= sup>-1 olduğunu varsayalım.

Toplam yıllık enerji = = &nb= sp; = 36 000 GJ

Büyüme döneminde bu verilen enerjinin üçte bi= ri = 12000 GJ

Büyüyen yaprakların eriştiğinin %20’si = &nb= sp; 2 400 &nbs= p; GJ

Yansıma tarafından yaklaşık %20 bir kayıptan sonra 2 000 GJ =

Bunun %50’si = fotosentetik olarak aktif radyasy= on = 1000 GJ

Depolan enerjiye çevrilen %30 = &nb= sp; = 300 GJ

%40’ı bi= tki yaprağında süren tüketim = &nb= sp; 180 GJ

Bu veriler toplam yıllık enerjinin yarısı oranındadır ve kuru malzemenin 10 tondan biraz altındaki her hektardaki bir üretime karşılık gelir (13).

4. YAKIT OLARAK KULLANILAN BİOKÜTLELER

Biokütle enerj= i; konvansiyonel ormanlardan elde edilen odun, yakacak olarak kullanılan bitki ve hayvan artıklarından, ağaç endüstrisi artıklarından, enerji tarımı ( bir yetiştirme sezonunda ürün alınan enerji bitkileri ), tarım kesimin= in bitkisel ve hayvansal artıklarından, kentsel atıklar biçiminde sıralanabilir.

4.1. Odun

Ülkemizde Biokütle kaynaklar olarak odun ve bitki artıkları, uzun yıllardan beri ısıtma, pişirme alanlarında kullanılmaktadır. Bu enerji kaynağı konutlardaki enerji tüketiminin %40 kadarını oluşturmaktadır. Odun tüketimi ağaç endüstrisinin ham maddesinin yok edilme= sine neden olduğu gibi, kaçak orman kesimlerini de artırmaktadır. Ancak yakacak odun sorununa çözüm olarak enerji ormancılığı konusuna önem verilmiştir. Odun ve bitkiler birkaç santimetre uzunluğunda tasarlanarak, ormanlardan elde edilen yakacak üç şekilde e= lde edilmektedir;

· Mevcut ağaçlık alanın seyreltilmesi ve fundalıkları= ;n seyreltilmesi,

· Yerel bir kereste fabrikasının atıkları,

· Ekilebilir ağaçlık (2).

İngiltere̵= 7;deki uygulamalarda, iki ana kaynaktan ilk yıllarda yılda hektar ba#= 1;ına 730 metrek= üp odun sağlanmıştır. Hızar makinelerinden elde edilen kıymıklar dahi değerlendirilebilmektedir. Nem oranı %25 azalacak şekilde doğal olarak kurutulup, yaklaşık olarak her metreküpte çeyrek ton havayla kurutulmuş talaş el= de edilebilmektedir.Gelecekte odunun enerji üretimin= de

&= nbsp; Şekil 2. Odun parçalarından ısı üretme tesisi

önemli rolü olacağı beklenmektedir. Ağaçların kesiminden bir yıl sonra fışkıran küçük filizler, yılda hektar başına yeniden yaklaşık10 t= on ortalama kuru ürün vermektedir. İngilter= e’de Anglia= Drayton’da 1987’de 10 hektarlık bir = alanda yetiştirilen söğüt ve kavağın kasabanın tüm enerji ihtiyacını karşılayacak yakıt sağladığı görülmüştür (14).

Şekil 2’= de bu amaçla kurulan odun parçalarından ısı üre= tme tesisi görülmektedir.Tüm girdiler -bitki ve işgücü- dikkate alındığında me= vcut yakıtın toplam maliyeti her metreküp için yaklaşık 11.50£ olacağı ve 1991 fiyatlarıyla= her kuru ton talaş 50£ olacağı tahmin edilmektedir ( enerji terimiyle, bu ısınma, yakıt fiyatının yarısından daha azdır ).

Drayton’da, malikane çiftliklerindeki ekilebilir alanı= n 1000 hektar kad= arı Avrupa Birliğinin “setaside” kanunlarına tabidir. Biokütle enerjisinin ta= mamiyle, ısıtma amaçlı kullanımı

olduk= ça ekonomiktir ve ısıtma maliyetini yarı yarıya düşürmektedir. Ayrıca fosil yakıt kullanım= 05; yerine biokütlenin yakılmasıyla atmosferdeki karbondioksit oranında yılda 100 tonun üzerinde bir azalma olduğu belirlenmiştir (15).

4.2. Saman ve Tarı= ;msal Atıklar

İngiltereR= 17;nin Bedfordshire kırsal alanındaki Woburn Abbey kasabası= ; on yıldır binaların ısıtılma= sında ve bina içi sıc= ak su ihtiyacının karşılanmasında, kendisinin ve kom#= 1;u çiftliklerin atık samanlarından faydalanılmaktadı= ;r. Büyük saman balyaları bir taşıyıcı konveyörle parçalayıcı üniteye taşınma= kta ve saman parçaları 5-15 cm uzunluğund= aki parçalara ayrıldıktan sonra otomatik olarak yakma sistemini beslemektedir. Üretilen ısı basınçlı su tarafından zemindeki boru hattına verilmekte ve ısı eşanjörü tarafından her binan= 5;n ısıtma sistemine aktarılmaktadır (Şekil 3). Maksim= um ısı çıkışı 800 KW olan sistem petrolle çalışan kazanların yerine kullanılarak enerji maliyetlerinde yıllık 20.000 £’l= ik tasarruf sağlamış ve yedi yıllık bir tasarruf= la kendi yatırım maliyeti olan 146.000 £’ni geri ödemiştir (16).

Her ne kadar odun dü= nya çapında en yaygın biokütle yakıt olsa da, pek çok ülkede kırpıklar ve hayvansal atıklardan da önemli miktarda enerji elde edilmektedir (17). Hindistan’da 110 milyon ton gübre ve kırpık atıklar kullanılmaktadır. Çin’in mevcut tarımsal atıklarının odunun 2,2 katı tahmin edilmektedir. Avrupa= ve İngiltere’de samanın açık alanda yakılmasının yasaklanması kırpık atıklarının ve potansiyelinin verimli olarak kullanım&#= 305;nın gereğine işaret etmektedir (18). İngiltere’nin yıllık yaklaşık 20 milyon ton tarımsal ve orman atıklarının tek başına üretimde kullanımı bile önemli bir ekonomik iyileşme sağlamaktadır. Türkiye, tarımsal tekniklerle biokü= tle materyal üretimi açısından; tarımsal yan ürünlerle, endüstriyel ve kentsel biokütle atıklarından enerji üretimine, güneşlenme ve alan kullanabilirliği, su kaynakları, iklim koşulları gibi özellikleriyle oldukça uygun bir ülkedir (19,20).

Şekil 3. Saman yakma sistemi ve ısı kullanım yeri

4.3. Hayvansal atı= ;klar

Çoğunlukla ha= yvansal gübrenin, kısmen de bitkisel ve benzeri organik atıkları= ;n oksijensiz ortamda fermantasyonları ile mey= dana gelen yanıcı bir gaz olan biogaz üretilir (21). Bataklık ve kanalizasyon gibi su birikintilerinde kendi kendine ortaya çıkan bu gazın insan eliyle küçük tesislerde üretimi bugün ayrı bir önem kazanmış olup, yılda 3-5 milyar m³’lük biogaz potansiyeline sahip olduğumuz belirlenmiştir. Doğal gübreden biogaz elde edilmesinden sonra ar= ta kalan posa, tarım da daha değerli bir gübre olarak kullanılmaktadır. Hayvan gübresinin tezek olarak yakılm= asını önüne geçmek için, biogaz projesi başlatılmış pilot uygulamalar yapılmış, 2,8-3,9 milyar m^{3<=
/sup>
kadar enerji sağlayabilecek biogaz potansi=
yeli
belirlenmiş, ama proje terk edilmiştir ( 22,5 ).}

Şekil. 4’de iki değişik yöntemin kullanıldığı biyolojik = atıklardan, gaz üretilen bir sistemin şeması verilmiştir.

BAŞLANGIÇ,

İYİLEŞTİRME

a-)

<= /p>

BAŞLANGIÇ, İYİLEŞTİRME

BİOKÜTLE

b-)

<= /p>

Şekil.= 4 Gaz Üretim Sistemi Yöntemleri

<= /p>

5. BİOKÜTLEN= İN ÇEVRESEL ETKİLERİ

Fosil yakıtlardan en= erji üretimi sırasında ortaya çıkan yanma ürünleri ( CO_x, SO_x, NO_x Partiküller vb.) çevreye ve insan sağlığına zarar vermektedir. Dünyanın en önemli sorunlarından bir= isi atmosferdeki CO₂ miktarının artması ve bunun sonu= cu oluşan sera etkisinin global ısın= maya neden olmasıdır. Global ısınmayla birlikte ekolojik ve meteorolojik dengeler bozulmakta, bu ise çeşitli çevre sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Böyle bir durum 21. yüzyıl enerji sistemlerinde yenilenebilir kaynakların ö= neminin artıracağını göstermektedir. Bu enerji sistemlerin= den birisi de biokütledir (23). Çevreyi kirletmeyen yenilenebilir enerji kaynakları arasında, özellikle gelişmekte olan ülkeler için uygulama alanı en geniş olanı belki= de biokütledir. Ayrıca biokütle çoğu kömü= rden daha reaktif olup, son derece az miktarda kül ve ancak %0,01 oranlarında kükürt içermektedir. Biokütle yakan sistemlerde SO₂ arıtmasına gerek duyulmamaktadır.= Bioyakıtların yanması sırası= nda da CO₂ emisyonu ortaya çıkma= kta ancak, biokütleyi oluşturan bitkilerin yetiştirilmesi aşamasındaki fotosentez işleminde CO₂’nin kullanılması, biokütle enerji sistemlerinin CO₂ dengesine olumlu katkı yapmasına neden olmaktadır (4,24).

<= /p>

6. EKONOMİK BOYUT= U

Bio<= /span> yakıtlardan elde edilen enerjinin maliyeti £/GJ veya $/GJ ifade= edilebilir. Ancak kömür, petrol ve gaz fiyatları normalde ton, varil, metreküp vb. olarak ticari şekilde yapılır (25,26). Tablo.1’de değişik yakıt türlerinin enerji maliyetleri karşılaştırmalı olarak verilmişti= r. Bu anlamda İngiliz tüketiciler, elektriğe 21£/GJ ö= ;derken, Afrika ülkelerinde oturanlar 6£/GJ ödemektedirler (27).

Tablo 1: Birim enerji maliyetlerinin yakıt türlerine göre karşılaştırılması.

&nbs= p; YAKIT &nbs= p;	&nbs= p; Düny= a Pazar Fiyatları Ticari Bi= rimler	&nbs= p; Birim Mal= iyeti (GJ^-1	İngi= ltere FiyatlarıGJ
Toplam &nbs= p; Evsel Müşteriler &nbs= p; Kullanıcılar
KÖMÜR	Ton’= ;u 50$	1.20 &pou= nd;GJ^-1	2.30 £GJ^-1 &nbs= p; 8.00 £GJ^-1
PETROL	Varili15-20$	1.50-3.50 £GJ^-1	1.50-3= .50 £GJ^{-1 14}.00 £GJ^-1
DOĞALGAZ	1000 m³ 70$	3.00 &pou= nd;GJ^-1	&= nbsp; 3.00 £GJ^-1 &nbs= p; 4.50 £GJ^-1

Tablo 2’de sanayide kullanılan yakıtların fiyatlarının “Tatl= 5; sorghum” ile karşılaştırılması görülmektedir.

Tablodaki fiyatları makale yazıldığı zamandaki yaklaşık değerleriyle alınmıştır. Fiyatl= ara KDV dahil edilmiştir.

&= nbsp;

³⁾ SS =3D Tatlı-sorghum olarak bilinen ve bol miktarda C₄ içeren Bitki ( Sweet-Sorghum) (28)

Tablo 2: Sanayide Kullan&= #305;lan Yakıtların Fiyatlarını SS ile Karşılaştırılması

Yakı= t	Birim Fiy= at	Alt Is= 05;l Değer	$/100 kcal
Kuru SS(3) &nbs= p;	0.030 $/<= span class=3DSpellE>kğ	4000 kcal/ kğ	0.075
Doğa= l Gaz (Anadolu)=	0.099 $/m= ³	8250 kcal/ m³	0.0120
Doğa= l Gaz (İst= anbul)	0.113 $/m= ³	8250 kcal= / m³	0.0137
Fuel-Oil	0.097 $/<= span class=3DSpellE>kğ	9200 kcal/ kğ	0.0105
Linyit	0.040 $/<= span class=3DSpellE>kğ	3000 kcal/ kğ	0.0133
İthal Kömür	0.110 $/<= span class=3DSpellE>kğ	6000 kcal/ kğ	0.0183
Elektrik<= /p>	0.065-0.075 $/kğ	-	-

<= /p>

7. SONUÇ

20. yüzyılda enerji bütçeleri= nin %90’nı fosil yakıtlar oluşturmuştur. Fosil yakıtlar tükenebilir kaynaklardır. Bugün için kanıtlanmış çıkarılabilir petrol rezervleri= ne 60 yıl, kömür rezervlerine 250 yıl kadar ömür biçilmektedir. Akışkan fosil yakıtların azalması insanlık için büyük tehlikedir.

Günümüzde = enerji ihtiyacının yaklaşık yarısını ithal yolu= yla karşılayan ülkemizde, geçmişte yaşanıl= an çeşitli sorunlar nedeniyle kalkınmanın ihtiyaç duyduğu miktar ve kalitedeki enerjiyi zamanında sağlamada ye= tersiz kalınmıştır.

Enerji talebimizin mümkün olduğu ölçüde yerli kaynaklarla karşılanması için, gerek kamu gerekse de özel sektörce bil= inen kaynakların en ekonomik ve maksimum faydayı sağlayacak şekilde değerlendirilmesi ve yeni kaynakların geliştiri= lerek bir an önce üretime yönelik çabalar artırılmalıdır.

Bu çerçevede biokütle enerji üretiminde kullanılan bitkilerin üretim= i ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar desteklenmelidir.

Türkiye, bioküt= le enerji üretimine uygun bir ülkedir. Tarımsal, hayvansal, kentsel, ormansal atıklarımız boş yere heba edilmektedi= r. Türkiye’de Biokütle enerji kaynakları üretimi kapsamında enerji ormancılığına, tarım ve yan ürünlerinin ve hayvansal atıkların iyi bir şekilde değerlendirilmesine yönelik çalışmalar hız kazanmalıdır. Biokütle enerji konusunun geliştirilerek uygulamaya aktarılması, enerji sorununun çözümünde fayda sağlayacağı gibi ulusal ekonomiye kazanç sağlayarak çevresel kirliliğin önlenmesine katkıda bulunacaktır.

KAYNAKLAR

<= o:p>

1. Johansson T.B Kelly, H. Redd= y, A.K.N. And Williams, R.H. (Eds) (1992) Renewable Energy Sources For Fuels And Electricity, Island Press, Wa= shington Dc.

2. Elliott, P. And Booth, R (19= 90) Sustainable Biomass Energy, Selected Paper Pac/233,Shell international Petroleum Co., London

3. Goldemb= erg, J. Ma= noca, L.C. (1992) “Brazilian Fuel-alcohol Program, in Johansson Et Al. Op. = Cit.

4. M.Ö. Ültanır, Biomass Enerjiye Genel Bakış. Termodinamik Dergisi Eylül/1997

5. T. Tercan, Enerji Kaynakları = ve Ülkemiz, Bilim ve Teknik Dergisi Mart/1987

6. Hall, D.O. Rosillo-Calle, F., Williams, R.H. And Woods, J. (1992) “Biomass For Energy: Supple Prospects”, in Johansson Et., Op. Cit

7. Hall, D.O. (1991) “Bio= mass Energy”, Energy Policy, Vol 19, No.8, Oct= ober 1991, Pp.771-737

8. Carpent= ieri, A.E. Larson, E.D. And Wood= s, J. (1993) “Future Biomass based Electricity supple in Northeast Brszil”, Biomass And Bioenergy, Vol. 14, Pp.149-173

9. Sucurlock, J.M.O. Rosenschein. A.D. And Hall D.O. (1991) Fu= elling The Future. Power Alcohol in Zimbabwe, Acts Press, Nairobi/Biomass Users Network, Harare

10. Sucurlo= ck, J.M.O. And Hall. D.O (1990) “The Contribution Of Biomass To Global Energy Use 1987, Biomass,Vol. 21Pp. 75-81

11. Foster C. (1993) Personal Communic= ation

12. Rosillo= -Calle, F. And Hall, D.O (1987) &#= 8220;Brazilianalcohol. Food Versus Fuel? Biomass, Vol, Pp. 97-128

13. Audubon (1971) Toward (Ecolo= gical Guidelines For Large-Scale Biomass Energy Development, National Audubon Society/Princeton University, New York

14. Lockhart, J. (1992) The Esta= te Option’in Richards, G.E. (Ed), Wood-Energy And = The Environment, Harwell Laboratories, Oxfordshire<= o:p>

15. Lockhar= t,J. (1991) “Cost Chop By Chipper”, FarmersWeehly, 27 September

16. Arnold, S. (1993), The Observe, 7 = March

17. Meyer, C. (1993), “Rough Road = Ahead For Biodiesel Fuel”, New Scientist, 6 Feb= ruary

18. Rajabap= aiah, P., J= ayakumar, S. And Reddy, A.K.N. (1992) “Biomass Electricity-The Pura Vilage Case Study”, in Johansson T. B. Et= Al. Op. Cit

19. Foe (1991) Energy Withouth End, Friends Of The Earth, London

20. Teknik Oturum Tebliğleri 1

21. S.H: Wi= ttwer, Bioscience 28(9), 555 ( Sept. 1978)

22. Kristof= erson, L.A. And Bokalders= , V. (1991) Renewable Energy Technologies-Their Applications İn Developi= ng Counties, It Publications, Lon= don

23. Marrov<= /span>, J.E., Coombs, J. And Lees,= E.W. (1987) “An Assessment Of Bioethanol As A Transport Fuel in The = Uk”, Etsu R-44, Hmso, London=

24. Reag (1992) Renewable Energy Adv= isory Group: Report To The President Of The Board Of Trade, Energy Peper Number 660, Hmso, <= st1:City w:st=3D"on">London=

25. Türkiye 6. Enerji Kongresi (1= 994) İzmir

26.