|
Günümüzde gerek
telefonlarda, gerekse telsizlerde Ni-Cd, Ni-MeH ve Li-Io pillerin
kullanımı çok revaçta olmasına ramen yüksek kapasiteli ve ucuz akım
kaynağı olarak hala Kurşun-Asit aküler tercih edilmektedir. Masamda
kullandığım güç kaynağım en fazla 10 A verebilmekte ve daha fazla akıma
ihtiyacım olduğunda aküme başvurmaktayım. Ayrıca ilerki yıllarda evlerimiz
için kısa süreli enerji (220 V) üretmek zorunda kalacağımızı da
hesaplayarak bu devrenin faydalı olacağını düşünmekteyim.
Kurşun-Asit aküler
tekniğine uygun olarak doldurulduğunda çok uzun seneler hizmette
kalabilirler. 12 V Kurşun-Asit bir akünün ideal şarj akım - voltaj
grafiği Grafik 1 de gösterilmiştir. Birinci faz (A-B) sırasında akü
voltajı 10 V cıvarına gelene kadar şarj akımı sınırlandırılmıştır. Bu
sınırlama hem ortama asit buharının yayılmasına, hemde oluşan kimyasal
reaksiyonun hızını düşürerek kurşun plakaların delinmesine engel
olmaktadır. Akü voltajı 10 V'tu geçtikten sonra (C-D) voltaj değeri 14.4
V' ta ulaşana kadar akü toplam kapasitesinin 1/10 u kadar bir akımla şarj
edilmelidir. Şarj süresi 5-6 saat kadar sürecektir. Voltaj değeri 14.4
V'ta ulaştığında akü tümüyle dolmuştur ve bundan sonra iç direncinin
küçük oluşu nedeniyle kendi kendine boşalmasını engellemek için çok küçük
bir akım ile tamponda tutulması gerekmektedir (E-F). Tamponlama sırasında
voltaj 16.5 V'tun üzerine çıkarılmamalıdır.
Şarj devresi şöyle
çalışmaktadır. Eğer akü şarja bağlandığında komple boş ise T1 transistörü
kesimdedir, IC1 in çıkışı low dur T2 ve T3 üzerinden geçecek akımı P1
direncinin değeri belirler .Bu değer akünün toplam kapasitesinin
1/20 sinden daha büyük olmamalıdır. Akü voltajı 10- 14 V arasında iken D3
üzerinden T1 biaslanır ve iletime geçer.Bu sırada IC 1 in çıkışı hala low
dur. Şarj akımını P1 ve P2 dirençlerinin değerleri beraberce belirler. P3
direncini voltajı (IC 1 in + girişinde) D1 zener diodunun 6.8 voltluk
değerini aştığında IC1 in çıkış voltajı 1 M luk direnç üzerinden
geri besleme alarak D1 in voltajına yakın bir voltajda salınma yapar. Bu
sırada T1 tekrar kesime girer ve şarj akımını P1 in değeri belirler. Bu
durum (A-B) fazının zıttıdır.
Devrenin Kalibrasyonu :
Devreye 0-10 A sıkalalı bir ampermetre bağlayınız. Kalibrasyona başlamadan
önce Akünü dolu olması gerekir (14.4 V). Aküyü devreye bağlayınız ve P3
direncini ayarlayarak IC 1 in çıkışının salınım yapmasını sağlayınız. Daha
sonra P1 direncini ayarlayarak toplam akımın 1/20 si kadar bir akım
geçmesini sağlayınız. Daha sonra aküyü boşaltarak voltajı 11 V
cıvarına indirin ve P2 direncini ayarlayarak toplam akımın 1/10 unun
geçmesini sağlayın. Akü tam dolduğunda eğer voltaj 16.5 V tu geçerse P3
direncini tekrar ayarlayarak akım geçmemesini sağlayın.Daha sonra
ampermetreyi devreden çıkarabilirsiniz.
Trafo 220 V / 16 V 150 W
lıktır. Köprü diod ve TIP 2955 transistörünü büyükçe bir soğutucuya
bağlamayı ihmal etmeyin, BD 140 için TR5 tipi bir soğutucu uygun
olacaktır. Çıkışa seri bağlı 16 A'lik diod istendiğinde kullanılmayabilir.
|