KARAYOLU KULLANIMI KURALLARI
![]()
Şerit kullanma zorunluluğu, trafik akışının temel kuralıdır. Yol kapasitesinin
en yüksek düzeyde kullanılması da, şeritlerin doğru kullanılması ile
sağlanabilir. Daha da önemlisi, şeritlerin doğru kullanılması, trafik kazası
olasılığını önleyen en etkili öğedir.
Tüm sürücülerin doğru şerit kullanımı alışkanlığı ve disiplinini kazanmaları,
trafik güvenliği açısından vazgeçilmez bir zorunluluktur.
Bu nedenle, gelin trafik-yol-taşıt güvenliği konusundaki bilgilerimizi
tazeleyebilmek için "karayolunun kullanımı kuralları" konusunda önemli noktaları
birlikte bir kez daha anımsayalım.
KARAYOLUNU KİM KULLANIR?
Karayolu trafik için kamunun kullanımına açık alanlardır.
Sürücü belgenizi aldınız. Artık trafiğe çıkmaya hazırsınız. O halde, karayolunun
trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar
olduğunu lütfen unutmayalım.
"Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan" karayolundan doğal olarak bizim
dışımızdaki tüm sürücüler, yayalar ve hatta hayvanlar da yararlanabilecektir.
Unutmayalım, bu ortak kullanım, ortak sorumluluğu da beraberinde getirmektedir.
Lütfen, karayolunda keyfi davranmayalım!
Siz de biliyorsunuz, trafik kazaları, her yıl binlerce insanın ölümüne, sakat
kalmasına ve milyarlarca liralık maddi hasara yol açıyor. Trafik kazalarının
önlenmesinde ve trafik akışının tüm sürücüler, yayalar için güvenle
sağlanabilmesinde, ilk ve en önemli kuralın, karayolunun doğru kullanımı
olduğunu unutmayalım!
NASIL BİR YOLDA SEYREDİYORUZ?
Trafiğe çıktığımızda, üzerinde seyrettiğimiz karayolunun çeşidini bilmek ve buna
göre davranmak, trafik güvenliği açısından önem taşımaktadır.
Örneğin, anayoldaki araçlara, (ana trafiğe açık yolda seyreden araçlara), tali
yoldaki araçların (anayola bağlanan ve taşıt trafiği anayola göre daha az olan
yolda seyreden araçların) ilk geçiş hakkını vermeleri gerektiğini hatırlayalım.
Bu temel kurala uymak, ilk geçiş hakkı konusunda doğabilecek yanlış
anlaşılmaları, dolayısıyla da bir çok trafik kazasını önleyecektir.
Lütfen dikkat! Anayol-tali yol ayrımının olmadığı ve aksine bir işaretin
bulunmadığı durumlarda sağdan gelen araca ilk geçiş hakkını vermemiz gerekir.
Sürücüler, karayolunun taşıt trafiği için ayrılmış bölümü olan taşıt yolu'nda
nasıl güven içinde seyretmek isterlerse, yayalar da, taşıt yolu kenarı ile
binalar vb. gibi çeşitli mülkler arasında kalan ve yalnızca onların
kullanabileceği yaya yolları'ndan (yaya kaldırımı) güven içinde yararlanmak
isteyeceklerdir. Aynı şekilde bisiklet yolu da, karayolunun, yalnızca
bisikletlilerin kullanabileceği bir kısmı olarak düzenlenmiştir.
Karayolunun, bu yolu kullananlara göre taşıt yolu, yaya yolu, bisiklet yolu,
trafik yoğunluğuna göre de anayol, tali yol gibi tanımlanması yanında; bölünmüş
yol, iki yönlü yol, tek yönlü yol gibi trafik rejimine göre de sınıflandırılan
tanımları vardır.
Aslında tüm bu tanımlamalar, bizlere, trafik güvenliğinin ancak, kurallara uymak
ve keyfilikten kaçınmakla mümkün olabileceğini göstermektedir.
O halde, birlikte bir kez de, trafik rejimine göre sınıflandırılmış yolların
özelliklerini hatırlayalım.
Tek yönlü yol
Taşıt yolunun, taşıt trafiğince, yalnız bir yönde, gidiş ya da geliş için
kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş yol
Her iki yöndeki taşıt yollarının, birbirinden, refüj ya da yan yana iki devamlı
çizgi ile belirgin bir şekilde ayrılmış olduğu karayoludur.
Karayolunda temel kuralın, trafiğin sağdan akması olduğunu biliyorsunuz.
İki yönlü yol
Taşıt yolunun, her iki yöndeki taşıt trafiği için, hem gidiş hem de geliş için
kullanıldığı karayoludur.
KARAYOLU KULLANIMI KURALLARI
Karayolunun kullanımına ait bilgilerimizi gelin tazeleyelim.
1.Aracımızı gidiş yönüne göre en sağdan sürmeliyiz.
2.Yol çok şeritli ise, aracımızın hızını ve trafiğin akışını dikkate alarak en
uygun şeritten sürmeliyiz.
3.Şerit değiştirmeden önce, gireceğimiz şeritteki araçların emniyetle geçmesini
beklemeliyiz.
4.Hem kendimizin, hem de diğer sürücülerin, yolcuların güvenliğini tehlikeye
atacak şekilde, işaret vermeden ve gireceğimiz şeridi kontrol etmeden şerit
değiştirmemeliyiz.
5.Gidişe ayrılan şeritlerden en soldakini sürekli olarak işgal etmemeliyiz.Bu
şeridi yalnızca geçme ve dönme için kullanmalıyız.
6.Önümüzdeki aracı geçtikten sonra, diğer araçların da geçişlerine engel olmamak
için, sol şeridi, kurallara uygun olarak boşaltmalıyız.
7.Motosiklet, otomobil, minibüs, kamyonet ve otobüs dışında kalan ağır
araçlardan birini kullanıyorsak, iki yönlü, dört veya daha fazla şeritli
yollarda, geçme ve dönme dışında en sağ şeritten gitmeyi unutmamalıyız.
8.İki şeridi birden işgal etmemeliyiz.
9.Dört ya da daha çok şeritli ve iki yönlü yollarda, karşı yönden gelen trafik
için ayrılmış şeritlere girmemeliyiz.
10.Üç şeritli ve iki yönlü yollarda, en soldaki şeride hiç bir nedenle
girmemeliyiz.
11.Bölünmüş yollarda, karşı yönden gelen trafik için ayrılmış bölüme kesinlikle
girmemeliyiz.
12.Tek yönlü karayolları ile bağlantı ve yollarına ters yönden girmemeli; bu tür
yollarda geri geri gitmemeliyiz.
Şerit kullanma zorunluluğu, trafik akışının temel kuralıdır. Yol kapasitesinin
en yüksek düzeyde kullanılması da, şeritlerin doğru kullanılması ile
sağlanabilir. Daha da önemlisi, şeritlerin doğru kullanılması, trafik kazası
olasılığını önleyen en etkili öğedir.
Tüm sürücülerin doğru şerit kullanımı alışkanlığı ve disiplinini kazanmaları,
trafik güvenliği açısından vazgeçilmez bir zorunluluktur.
ŞERİTLER
1.Kesik Yol Çizgisi: Gidişe göre sağ şeritten sürmelisiniz. Sol şerit
karşı yönden gelen araçlara ayrılmıştır.Sadece önünüzdeki aracı geçmek için
şerit değiştirebilirsiniz.Ama lütfen sollama yapmak için yolun uygun olup
olmadığını bir kez daha kontrol edin.
2.Devamlı Yol Çizgisi: Asla sol şeride geçmeyiniz. Aracınızı asla
tekerleğin çizgi üzerinde yol alacağı biçimde sürmeyiniz. Dikkat! Devamlı yol
çizgisi olan yollarda sollama yapmayınız.
3.Kesik ve Devamlı Yol Çizgisi: Bu çizgi boyunca ancak size en yakın
çizgi, kesik çizgi ise şerit değiştirebilirsiniz. Size en yakın çizgi, devamlı
çizgi ise, şerit değiştiremezsiniz. Lütfen, çizgileri dikkate alarak hareket
edelim.
4.Yan yana İki Devamlı Çizgi: Bu çift çizgi, karayolunu bölünmüş yol
durumuna getirmektedir. Bu nedenle, lütfen, bu çizgi boyunca, karşı yönden gelen
trafik için ayrılmış olan yol bölümüne geçmeyiniz.
YANLIŞ ŞERİT DEĞİŞTİRME Trafik kazalarının en önemli nedenlerinden biri
de şerit değiştirme konusunda yapılan yanlışlıklardır. Şimdi birlikte bu konuda
uymamız gereken kuralları bir kez daha hatırlayalım.
1.Geçme, dönme, duraklama, durma ve parkeme dışında şerit değiştirmemeliyiz.
2.Kavşaklara, yerleşim birimi içinde 30 metre, yerleşim birimi dışında 150 metre
mesafe kala şerit değiştirmemeliyiz.
3.İşaret vermeden şerit değiştirmemeliyiz.
4.Aracımızın hızına ve cinsine uygun olan şeridi kullanmamız gerektiğini lütfen
unutmayalım.
ŞERİT DEĞİŞTİRME KURALLARI
Peki şerit değiştirirken uyacağımız kurallar nelerdir?
*Yol çizgileri şerit değiştirmeye izin veriyorsa,
*Gireceğimiz şerit boşsa, görüş durumunuz iyi ise ve sizi geçmeye başlamış bir
araç yoksa şerit değiştirme kararını verebilirsiniz.
Şerit değiştirme kararını verdikten sonra da yapılacak şeyler vardır:
*Dönüş lambalarınızla şerit değiştireceğinize dair işaret verin.
*Aynalardan arkayı tekrar kontrol edin. Omuz üstünden bakarak kör alanda
herhangi bir araç olmadığından emin olun ve gireceğiniz şeride geçmek üzere
direksiyonu çevirin.
*Manevra süresince dönüş lambalarınız yanar durumda olsun.
*İşaret verir vermez manevraya başlamak ya da manevraya başladıktan sonra işaret
vermek yasaktır. Lütfen unutmayın.
ŞERİT SEÇİMİ İŞARET LEVHALARI
Şerit kullanımı ile ilgili olarak bilmemiz gereken temel trafik bilgi
işaretleri'ni de bir kez daha hatırlamamız yararlı olacaktır.
Kavşak Öncesi Şerit Seçimi Levhası:
Bu trafik işaret levhası, bize, çok şeritli yollarda kavşaklara yaklaşırken,
gideceğimiz yöne göre uygun olan şeride girmemiz gerektiğini uyarır.
Tırmanma Şeridi Kullanım Levhası:
Bu levha, tırmanma şeridi olan yol kesimlerinde, bize üç önemli kuralı
hatırlatmaktadır:
1.Ağır araç sürücüleri, lütfen en sağdaki şeridi izleyiniz.
2.Hafif araç sürücüleri, lütfen orta şeridi izleyiniz.
3.Tüm sürücüler, lütfen en sol şeride geçmeyiniz. Çünkü bu şerit, karşı yönden
gelen trafiğe ayrılmıştır.
Yol Kenarı Şerit Kullanımı Levhası:
Baş üstü Şerit Kullanımı Levhası:
Her iki trafik işaret levhası da bize yine üç temel şerit kullanım kuralını
hatırlatmaktadır:
1.Ağır araç sürücüleri, lütfen sağ şeritten gidiniz.
2.Hafif araç sürücüleri, lütfen orta şeritten gidiniz.
3.Geçiş yapan araç sürücüleri, lütfen en soldaki şeridi sadece geçiş için
kullanınız ve geçişi tamamladıktan sonra bu şeridi boşaltınız.
GEÇİTLER
Okul Geçidi:
Lütfen çocukların aceleciliklerini ve dikkatsiz davranabileceklerini
unutmayalım.
Okul geçidinin bulunduğunu bildiren bu işareti gördüğümüzde, karşıya geçen ya da
geçmek isteyen öğrencilerimize, ilk geçiş hakkı'nı verelim.
Yaya Geçitleri:
Sürücü arkadaşlar, karayolunun "trafik için kamunun ortak kullanımına açık
alanlar" olduğu gerçeği, bizleri yayaların geçitlerden yararlanmaları konusunda
dikkatli olmaya çağırmaktadır.
Lütfen unutmayalım, yaya geçitlerinin bulunduğu yerlerde ilk geçiş hakkı,
kurallara uygun olarak karşıya geçen veya geçmek isteyen yayalara aittir.
Duralım ve yol verelim.
Sürücü Arkadaşlar,
Lütfen yayaların karşıya geçiş yerlerini belirleyen yaya geçidi çizgileri
üzerinde durmayalım!
Böylesi yanlış davranışlar, hem yayaların karayolunu kullanma hakkını
engellemekte, hem de onların biran önce karşıya geçişlerini zorlaştırmaktadır.
Lütfen yaya geçitleri önündeki durma yerini belirleyen "dur çizgisi" öncesinde
ya da trafik lambası hizasında aracınızı durdurunuz.
Kontrollü Demiryolu Geçidi:
Dikkat!İleride bariyerli bir demiryolu geçidi var! Hızımızı azaltalım ve
ışıklı-sesli ikazları dikkate alarak aracımızı durduralım. Bariyer tamamen
indirilmemiş de olsa, lütfen aceleci davranmayıp, geçidin tamamen açılmasını
bekleyelim.
Kontrolsüz Demiryolu Geçidi:
İki kere dikkat! İleride bariyersiz bir demiryolu geçidi var. Lütfen hızımızı
azaltıp demiryoluna uygun bir uzaklıkta duralım. Demiryolunun her iki yönünü
iyice kontrol ettikten ve demiryolu geçidinin boş olduğundan emin olduktan sonra
geçiş yapalım.
IŞIKLI TRAFİK İŞARETLERİ
Şimdi de, trafik akışının düzen ve güven içinde sağlanmasında, bizlere yardımcı
olan ışıklı trafik işaret cihazlarının uyarılarını bir kez daha anımsayalım.
Yol trafiğe açık
Lütfen yeşil ışık yandığı süre içinde durmadan geçelim. Eğer dönüş yapacaksak,
manevraya başlayalım.
Yol trafiğe kapalı
Lütfen hareket etmeden yeşil ışığın yanmasını bekleyelim.
Yol trafiğe açılmak üzere
Aracımızı birinci vitese takıp, harekete hazır hale getirelim.
Yol trafiğe kapanmak üzere
Yol trafiğe kapanmak üzere. Eğer ışığa çok yaklaşmışsak durmadan geçiş yapalım.
Aksi halde yaya geçidi önünde duralım.
Lütfen dikkat!Sanıldığının aksine, kırmızı ışık yanarken sağa dönüş yapmamanız
gerekir. Çünkü kırmızı ışık yandığı sürece, hiçbir yöne hareket edilemez.
Dönüşler için ışıklı ok işareti olan kavşaklarda, ışıklı ok yeşil yanıyorsa,
dönüş yapabilirsiniz. Aksi halde lütfen bekleyiniz.
Kırmızı ışık yanıp sönüyor!
Lütfen duralım ve gidiş yönümüzün açık olduğundan iyice emin olduktan sonra
hareket edelim.
Sarı ışık yanıp sönüyor!
Lütfen yavaş ve dikkatli geçiş yapalım.
KARA YOLU VE SORUMLULUK
Trafiğin, düzen ve güven içinde akışının gerçekleştirilebilmesi için, her yıl
milyarlarca liralık harcamalar gerektiren karayollarımız, yalnızca, Karayolları
Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğu altında bulunmaktadır.
Aslında sorumluluk hepimize aittir.
Görev ve sorumluluk düzenlemelerine göre, Karayolları Genel Müdürlüğü, devlet,
il ve otoyolların yapım, bakım, onarımı ve trafiği düzenleyici işletme
çalışmalarından sorumlu bulunmaktadır.
Belediyeler ise, kendi yetki alanlarına giren yollarının yapım, bakım, onarım ve
düzenlemelerinden sorumlu bulunmaktadır.
Bu konuda Tarım ve Köy işleri Bakanlığı ile Orman Bakanlığı, orman ve köy
yollarının yapımı, bakımı, onarımı ve işaretlerle ilgili düzenlemelerden sorumlu
bulunmaktadırlar.
Gerek yapım, gerekse bakım, onarım ve işaretlerle ilgili düzenlemeler konusunda,
sürekli olarak büyük miktarlarda harcama gerektiren karayollarının yapısının ve
trafik işaretlerinin korunması konusunda lütfen gerekli özeni gösterelim.
Bu özen üzerine kurulu, savunucu sürücülük anlayışını hayata geçirelim ve
"içimizdeki trafik canavarına artık dur diyelim".
Unutmayalım ki, karayolunun yapısını oluşturan taşıt yolu, banket, alt ve üst
geçitler, oto korkulukları, kenar taşları, istinat duvarları, tüneller, köprüler
ve trafik işaretleri konusunda göstereceğimiz özen ve yapıcı yaklaşımlar,
sonuçta bizim olduğu kadar, diğer sürücü ve yolcuların da can güvenliğini
doğrudan doğruya olumlu yönde etkileyecektir.
Artık trafik kazalarını haber malzemesi olmaktan çıkaralım.
Kaynak: K.Y.G. M-Trafik Eğitim Seti